Nowelizacja PZP, o której dziś mówi rynek, jeszcze nie obowiązuje. To projekt UD409 przygotowany przez Prezesa Urzędu Zamówień Publicznych. Według wykazu prac Rady Ministrów jego przyjęcie planowano na IV kwartał 2026 r. Aktualna wersja pochodzi z 17 września 2026 r., a od 26 października 2026 r. projekt jest na etapie Stałego Komitetu Rady Ministrów. Przed nim jeszcze Sejm, Senat, podpis Prezydenta i Dziennik Ustaw, więc brzmienie przepisów i data wejścia w życie mogą się zmienić. Do tego czasu stosuje się obecną ustawę. Warto jednak policzyć skutki już teraz, bo projekt dotyka dwóch rzeczy, od których zależy opłacalność przetargu: kosztu odwołania i obrony oferty.
Dlaczego zmiany dotyczą KIO
Powód to skala sporów. Według informacji o działalności KIO w 2025 r. do Prezesa Izby wpłynęło 5986 odwołań, a rozpoznano 5526. W 2019 r. wpłynęło 2695. Najwięcej odwołań z 2025 r. dotyczyło usług (45%), potem dostaw (28%) i robót budowlanych (27%). Projektodawca zakłada, że wyższe wpisy i zmiany w badaniu ceny ograniczą liczbę odwołań i skrócą drogę do podpisania umowy.
Wyższy wpis i droższa skarga
Projekt zmienia art. 574 ust. 2 i art. 576 Pzp. Maksymalny wpis od odwołania ma wzrosnąć z 20 000 zł do przedziału od 12 000 do 100 000 zł, zależnie od rodzaju i wartości zamówienia. Opłata od skargi na orzeczenie KIO spada z trzykrotności do dwukrotności wpisu, ale nie może przekroczyć 100 000 zł. W największych sprawach łączny koszt sporu rośnie więc wyraźnie. Ocena skutków regulacji zakłada, że dochody budżetu z wpisów nie spadną, dopóki liczba odwołań nie zmniejszy się o więcej niż 52,68%.
Rażąco niska cena bez progu 30%
Najgłębsza zmiana dotyczy art. 224 Pzp. Zamawiający nie będzie miał obowiązku wzywania do wyjaśnień, gdy cena jest o 30% niższa od średniej ofert. Wezwie wykonawcę wtedy, gdy cena budzi jego wątpliwości. Wykonawca nadal musi wykazać realność ceny, ale częściej zdarzy się, że żadna procedura się nie zacznie.
Zmienia się też ciężar dowodu w art. 537 i art. 586 Pzp. Dziś dowodzi wykonawca broniący oferty albo zamawiający. W projekcie dowodzi odwołujący, który zarzuca konkurentowi rażąco niską cenę, choć często zna tylko jej wartość końcową. Wyjątek dotyczy wyjaśnień zastrzeżonych jako tajemnica przedsiębiorstwa. Wtedy realność ceny wykazuje wykonawca, który złożył ofertę, jeśli uczestniczy w postępowaniu odwoławczym. Profesor Małgorzata Sieradzka w komentarzu z 26 października 2026 r. ocenia, że kwestionowanie ofert konkurentów może stać się trudniejsze, a pozycje jednostkowe kosztorysu wypadną z zakresu badania.
Nowelizacja PZP w pigułce: https://www.useminerva.com/pl/blog/nowelizacja-pzp-2027
Komentarz z Legalis wskazuje jeszcze jedną zmianę w art. 224 ust. 1. Wyjaśnienia i dowody mają dotyczyć wyliczenia ceny lub kosztu, a nie ich istotnych części składowych. Dla wykonawcy oznacza to, że ocena opiera się na całościowej kalkulacji, więc warto mieć ją spójną i udokumentowaną od pierwszego dnia przygotowania oferty. Według tej samej analizy niewystarczające wyjaśnienia nadal prowadzą do odrzucenia oferty na podstawie art. 224 ust. 6, a zamawiający zyskuje dużą swobodę oceny.
Fakty o projekcie UD409 w pigułce
- Projekt trafił do wykazu prac Rady Ministrów 19 maja 2026 r., a wnioskodawcą jest Prezes UZP.
- Wersja z 17 września 2026 r. jest opisana na stronie Monitora Legislacyjnego jako projekt rozpatrywany przez Stały Komitet Rady Ministrów od 26 października 2026 r.
- Zmiany obejmują także kontrolę uprzednią UZP. Próg dla robót ma wzrosnąć z 20 do 30 mln euro, a dla dostaw i usług z 10 do 15 mln euro (art. 613 Pzp).
- Najwięcej odwołań w 2025 r. dotyczyło usług (45%), a roboty budowlane to 27% wpływu.
- Przepisy o wpisach, cenie i dowodzie znajdują się w art. 1 projektu, a opłata od skargi w art. 2, w ustawie o kosztach sądowych w sprawach cywilnych.
Jak przygotować firmę przed zmianą przepisów
Po pierwsze, wpis wchodzi do rachunku go/no-go przy dużych postępowaniach, bo spór może kosztować znacznie więcej niż dziś. Po drugie, kalkulację buduj tak, jakbyś miał ją za chwilę obronić: oferty dostawców, stawki podwykonawców, normy nakładów i założenia z przedmiaru. Po trzecie, tajemnicę przedsiębiorstwa zastrzegaj świadomie, bo zostawia ciężar dowodu po Twojej stronie. Po czwarte, wątpliwości wyjaśniaj z zamawiającym przed terminem składania ofert. Pytanie kosztuje mniej niż odwołanie.
Gdzie w tym AI i atlas przetargów
Mniej automatycznych procedur i droższy spór przesuwają pracę na analizę dokumentacji. Przeoczony zapis w SWZ lub błąd w przedmiarze kosztuje więcej, gdy trudniej wykazać cudzą pomyłkę. Przetargi AI nie zastępują decyzji o starcie ani wyceny, ale skracają pierwszy przegląd. Minerva czyta pełną dokumentację, także skany PDF, i odpowiada na pytania z cytatem z konkretnego dokumentu, więc zespół szybciej widzi zapisy do wyjaśnienia z zamawiającym.
Atlas przetargów w Minervie rozwiązuje inny problem. Szuka postępowań, w których zakres podwykonawcy lub dostawcy jest zapisany w przedmiarze, i pokazuje firmę, która przetarg wygrała. To droga do zlecenia bez własnej oferty i bez wadium, a na start obejmuje przetargi budowlane w Polsce. Jeśli prowadzisz dział przetargów i chcesz zobaczyć, jak to działa na Twoich dokumentach, skontaktuj się z zespołem Minervy na useminerva.com.