RABV(4) — Rabies virus - gatunek rabdowirusa z rodzaju Lyssavirus, wywołujący niebezpieczną wirusową chorobę zakaźną zwierząt (niektórych ssaków), mogącą przenieść się na człowieka (antropozoonoza); główną przyczyną śmierci jest niewydolność oddechowa
RACA(4) — fajerwerk, petarda, zwykle taka, która po odpaleniu leci do góry i daje jakieś efekty wizualne (świetlne lub dymne), +8
RACEMAT(7) — równomolowa mieszanina pary enancjomerów danego związku chemicznego
RACHATŁUKUM(11) — słodki wyrób cukierniczy charakterystyczny dla wielu lokalnych kuchni głównie z obszaru Półwyspu Bałkańskiego i Bliskiego Wschodu, +1
RACHMANINOW(11) — rosyjski kompozytor i światowej sławy pianista (1873-1943); od 1917 r. w USA; koncerty, utwory, fortepianowe, symfonie, pieśni, opery; 'Aleko'
RACHMISTRZ SPISOWY(17) — osoba, która w trakcie spisów statystycznych zbiera dane w drodze bezpośredniego wywiadu z badanym; r. s. powołuje dyrektor urzędu statystycznego na wniosek gminnego komisarza spisowego: wójta, burmistrza bądź prezydenta miasta (Ustawa z dnia 4 marca 2010 o narodowym spisie powszechnym ludności i mieszkań w 2011, Dz. U. z 2010 r. Nr 47, poz. 277)
RACHOŃ(6) — ur. w 1906 r., skrzypek i dyrygent, w latach 1945-1976; kierownik orkiestry Polskiego Radia w Warszawie
RACHUBA(7) — dział administracji zajmujący się księgowością, +1
RACHUBA CZASU(12) — sposób mierzenia czasu na podstawie jakiegoś modelu
RACHUNEK BANKOWY(15) — zapis stanu należności między dwoma podmiotami, z których jeden jest bankiem
RACHUNEK BIEŻĄCY(15) — rodzaj rachunku bankowego przeznaczonego do gromadzenia środków pieniężnych oraz przeprowadzania rozliczeń pieniężnych przez osoby prawne, jednostki organizacyjne nie posiadające osobowości prawnej, o ile posiadają zdolność prawną, oraz osoby fizyczne prowadzące działalność zarobkową na własny rachunek, w tym działalność gospodarczą
RACHUNEK CAŁKOWY(15) — dział matematyki zajmujący się badaniem funkcji zmiennej rzeczywistej lub zespolonej w oparciu o podstawowe dla tej dyscypliny matematycznej pojęcia pochodnych i całek
RACHUNEK CIĄGNIONY(17) — metoda obliczania wartości produktów, która opiera się na uwzględnianiu kosztów z wcześniejszych etapów przetwarzania
RACHUNEK FINANSOWY(17) — część bilansu płatniczego, która informuje o transakcjach związanych ze zmianami własności zagranicznych pasywów i aktywów finansowych w danej gospodarce
RACHUNEK KAPITAŁOWY(18) — część bilansu obrotów kapitałowych, która obejmuje transfery kapitałowe o charakterze bezzwrotnym przeznaczone na finansowanie środków trwałych, umorzenia długu oraz nabywanie i zbywanie aktywów niefinansowych i nieprodukowanych
RACHUNEK KOSZTÓW(15) — w rachunkowości zarządczej jest to ogół działań zmierzających do odzwierciedlenia procesów zachodzących w przedsiębiorstwie (np. zaopatrzenia, produkcji i zbytu produktów), poprzez ujęcie, zgrupowanie i interpretację w określonych przekrojach kosztów
RACHUNEK KOSZTÓW ZMIENNYCH(24) — klasyfikacja kosztów według kryterium zmienności w zależności od zmian wielkości produkcji
RACHUNEK LAMBDA(14) — system formalny używany do badania zagadnień związanych z podstawami matematyki jak rekurencja, definiowalność funkcji, obliczalność, podstawy matematyki np. definicja liczb naturalnych, wartości logicznych, itd
RACHUNEK OPERATOROWY(19) — dział matematyki, który obejmuje metody rozwiązywania niektórych typów równań różniczkowych
RACHUNEK PERTURBACYJNY(21) — metoda wyliczania wielkości fizycznych z matematycznych modeli teoretycznych w oparciu o rozwinięcie tych wielkości w szereg analityczny względem pewnego małego parametru
RACHUNEK POMOCNICZY(18) — rachunek bankowy służący do zarządzania wybranymi obszarami finansów; stosowany przy prowadzeniu działalności gospodarczej
RACHUNEK PREDYKATÓW PIERWSZEGO RZĘDU(33) — system logiczny, w którym zmienna, na której oparty jest kwantyfikator, może być elementem pewnej wybranej dziedziny (zbioru), nie może natomiast być zbiorem takich elementów
RACHUNEK RÓŻNICZKOWY(19) — dział analizy matematycznej, który jest poświęcony badaniu własności pochodnych funkcji i różniczek, technice obliczania pochodnych i ich zastosowaniom
RACHUNEK SUMIENIA(16) — ocena moralna własnego postępowania, myślenia itd., mająca miejsce zwłaszcza przed przystąpieniem do sakramentu pojednania
RACHUNEK WEKTOROWY(17) — dział matematyki zajmujący się badaniem własności działań na wektorach
RACHUNEK ZDANIOWY(16) — system formalny w zbiorze formuł pewnego języka zdaniowego
RACHUNEK ZDAŃ(12) — dział logiki matematycznej badający związki między zmiennymi zdaniowymi (zdaniami) lub funkcjami zdaniowymi, utworzonymi za pomocą funktorów zdaniotwórczych (spójników zdaniowych) ze zdań lub prostszych funkcji zdaniowych
RACHUNEK ZYSKÓW I STRAT(20) — jeden z podstawowych i obligatoryjnych elementów sprawozdania finansowego jednostki, informuje jaka jest efektywność poszczególnych rodzajów działalności oraz jaki jest ogólny wynik finansowy przedsiębiorstwa
RACHUNKI(8) — lekcje matematyki, na których uczy się liczenia, arytmetyki
RACHUNKOWOŚĆ(12) — ogół czynności związanych z prowadzeniem ksiąg rachunkowych w instytucji, +1
RACHUNKOWOŚĆ ZARZĄDCZA(21) — część rachunkowości, która wspomaga zarządzanie przedsiębiorstwem, dostarczając danych niezbędnych do podejmowania decyzji poprzez wyspecjalizowane techniki i procedury, np.: budżetowanie, wzorce, odpowiednio dobrane modele rachunku kosztów i przychodów, analizę zachowania się kosztów oraz informowanie o dokonaniach
RACIBORZANIN(12) — mieszkaniec Raciborza, człowiek pochodzący z Raciborza
RACIBORZANKA(12) — mieszkanka Raciborza, kobieta pochodząca z Raciborza
RACJONALIZACJA(14) — proces polegający na ulepszaniu czegoś, wprowadzaniu pozytywnych zmian, które mają usprawnić i unowocześnić istniejące rozwiązania; np. racjonalizacja sektora przemysłowego, +1
RACJONALIZATOR(14) — osoba, która opracowuje usprawnienia
RACJONALIZM(11) — podejście rozumowe, opieranie się na faktach i na tym, co logiczne, jasno wynikające z danych o sytuacji, +2
RACJONALIZM EMPIRYCZNY(21) — pogląd, według którego wiedza poprzedzająca doświadczenie warunkuje poznanie wraz z doświadczeniem
RACJONALIZM GENETYCZNY(21) — pogląd, według którego w umyśle człowieka istnieje pewna wrodzona wiedza poprzedzająca doświadczenie
RACJONALIZM NATURALISTYCZNY(26) — pogląd filozoficzny, uznający, że cywilizacja jest iluzją i prowadzi do degeneracji człowieka, a natura i jej pierwotny stan dają prawdziwy obraz harmonii i porządku świata
RACJONALIZM WZGLĘDNY(19) — pogląd, według którego wiedza poprzedzająca doświadczenie warunkuje poznanie wraz z doświadczeniem
RACJONALNA IGNORANCJA(20) — ignorowanie pewnych spraw lub działań wówczas, gdy koszt uzyskania informacji istotnej dla podjęcia decyzji jest wyższy, niż oczekiwana wartość korzyści, przez co nieracjonalne jest jego poniesienie; z dziedziny ekonomii
RACJONALNOŚĆ(12) — sensowność, zgodność z zasadami logicznego myślenia, +1
RACJONALNOŚĆ KOMUNIKACYJNA(25) — w teorii Jürgena Habermasa: stanowiąca idealny wzór wolność komunikacji od oddziaływań zewnętrznych i od ograniczeń wynikających z samej struktury komunikacji językowej
RACJONAŁ(8) — ozdobna taśma naszyta na biskupi ornat, +3
RACKA(5) — owca śruboroga, tucerna - jedna z ras owcy hodowanej głównie na Węgrzech, użytkowana trojako - dostarczała mięsa, mleka i wełny; pierwotnie występowała na stepach i obszarach trawiastych
RACKET(6) — RAKET; instrument dęty z podwójnym stroikiem
RACUCH(6) — smażony placek z ciasta drożdzowego, +1
RAD(3) — pierwiastek z II grupy głównej układu okresowego pierwiastków, z okresu siódmego, +5
RADA(4) — grupa ludzi, wybrana, żeby radzić, rządzić (np. rada starszych), +10
RADA DUSZPASTERSKA(17) — rada, do której należeć powinni księża pracujący w parafii, oraz świeccy
RADA GABINETOWA(14) — polski organ konstytucyjny zwoływany przez Prezydenta RP dla omówienia spraw szczególnie ważnych dla interesu państwa, składający się z członków Rady Ministrów, obradujący pod przewodnictwem Prezydenta
RADA KAPŁAŃSKA(13) — organ kolegialny złożony z kapłanów (prezbiterów), ustanowiony przy biskupie diecezjalnym
RADA MINISTRÓW(13) — rząd, organ władzy ustawodawczej w niektórych państwach
RADA NADZORCZA(13) — organ osoby prawnej powołany do wykonywania czynności nadzoru, działający w oparciu o właściwe przepisy regulujące funkcjonowanie osoby prawnej oraz jej statut (bądź umowę - akt założycielski)
RADA NARODOWA(12) — organ władzy państwowej w PRL wchodzący w skład samorządu terytorialnego
RADA PEDAGOGICZNA(16) — wewnętrzny kolegialny organ szkoły bądź innej placówki oświatowej w zakresie realizacji jej statutowych zadań
RADA PRACOWNICZA(15) — organ samorządu w przedsiębiorstwie, którego właścicielem jest państwo
RADA PROGRAMOWA(14) — ciało, grupa ludzi, czuwająca nad zgodnością działań danej instytucji z jej misją, ogólnie nakreślonym kierunkiem tych działań; np. Rada Programowa centrum Badań Wschodnich
RADA ROBOTNICZA(14) — organ samorządu robotniczego, który w PRL-u umożliwiał załodze współzarządzanie przedsiębiorstwem
RADA SOŁECKA(11) — ciało doradcze wspomagające działalność sołtysa
RADA SPOŁECZNA(13) — organ inicjujący i oiopiniodawczy w zakładzie opieki zdrowotnej
RADA STARCÓW(11) — grupa ludzi (najczęściej mężczyzn) najstarszych i najbardziej doświadczonych w jakiejś społeczności, pełniąca funkcje doradcze i decyzyjne
RADA STARSZYCH(13) — grupa najstarszych i najbardziej doświadczonych osób w jakiejś społeczności (najczęściej mężczyzn), pełniąca w niej funkcje doradcze i decyzyjne
RADA ZAKŁADOWA(13) — organ powołany w Niemczech do reprezentacji interesów pracowniczych w zakładach przedsiębiorstw prywatnoprawnych, wyłaniany w demokratycznych wyborach
RADANA(6) — Pyrus communis 'Radana' - odmiana uprawna gruszy pospolitej
RADAR(5) — radiolokator; urządzenie do wykrywania i oznaczania położenia statków powietrznych i innych obiektów, +5
RADAR DOPPLEROWSKI(17) — radar, w którym wykorzystywane jest zjawisko przesunięcia dopplerowskiego wywołanego ruchem obiektów, od których następuje odbicie
RADAR GEOLOGICZNY(16) — urządzenie do badania gruntu, sprawdzające, czy coś znajduje się pod powierzchnią ziemi, jest tam schowane lub pogrzebane
RADAR METEOROLOGICZNY(20) — radar używany do obserwacji opadów: ich położenia, intensywności, rodzaju i ruchu
RADCA(5) — osoba, której działalność polega na udzielaniu porad; od doradcy różni się instytucjonalizacją zawodu i związanym z nim prestiżem, +1
RADCA DWORU(10) — w administracji niektórych państw: wyższy urzędnik
RADCA PRAWNY(11) — prawnik świadczący pomoc prawną podmiotom gospodarczym, jednostkom organizacyjnym oraz osobom fizycznym, która polega przede wszystkim na udzielaniu porad prawnych, sporządzaniu opinii prawnych, opracowywaniu projektów aktów prawnych oraz występowaniu przed sądami i urzędami
RADIACJA(8) — różnicowanie się gatunków o wspólnym pochodzeniu
RADIACJA ADAPTACYJNA(19) — gwałtowna radiacja grupy systematycznej, w wyniku której powstają rozmatie gatunki zamieszkujące różne nisze ekologiczne
RADIACJA ADAPTATYWNA(19) — gwałtowna radiacja grupy systematycznej, w wyniku której powstają rozmatie gatunki zamieszkujące różne nisze ekologiczne
RADIALNA FUNKCJA BAZOWA(21) — funkcja rzeczywista, której wartość zależy zwykle wyłącznie od odległości od określonego punktu
RADIAN(6) — rad - w geometrii jednostka miary łukowej kąta płaskiego, a ponadto niemianowana jednostka uzupełniająca układu SI, zdefiniowana za pomocą równości długości l łuku okręgu o środku w wierzchołku kąta ? i jego promienia r
RADIANT(7) — punkt lub niewielki obszar na niebie, z którego rozbiegają się obserwowane drogi meteorów tworzących rój, +1
RADIESTETA(10) — człowiek, który zawodowo zajmuje się różdżkarstwem, radiestetią - za pomocą różdżki odnajduje różne substancje pod powierzchnią ziemi
RADIO(5) — stacja radiowa nadająca na określonej częstotliwości i na określonym obszarze bądź za pośrednictwem internetu, +2
RADIO TAXI(9) — pojazd, w którym są świadczone usługi przewozu osób zlecane telefonicznie, +3
RADIO TRANZYSTOROWE(18) — rodzaj odbiornika radiowego składający się z tranzystorów
RADIOAKTYWNOŚĆ(14) — zdolność jąder atomowych do rozpadu promieniotwórczego, który najczęściej jest związany z emisją cząstek alfa, cząstek beta oraz promieniowania gamma
RADIOBIOLOG(11) — naukowiec zajmujący się radiobiologią
RADIOBIOLOGIA(13) — nauka zajmująca się wpływem promieniowania jonizującego na organizmy żywe i ich procesy życiowe
RADIOBUDZIK(11) — urządzenie elektroniczne łączące funkcje radia, zegara i budzika
RADIODIAGNOSTYKA(16) — nieinwazyjne metody obrazowania mające na celu wykrycie ognisk chorobowych
RADIOECHO(9) — radiosygnał, który jest odbiciem wcześniej wysłanego sygnału radiowego
RADIOELEKTRONIKA(16) — dział elektroniki, którego przedmiotem zainteresowań jest tworzenie układów elektronicznych mogących znaleźć zastosowanie w radiotechnice
RADIOELEKTRYKA(14) — dział teleelektryki, który zajmuje się przekazem sygnałów elektrycznych za pośrednictwem fal elektromagnetycznych
RADIOFARMECUTYK(15) — substancja promoniotwórcza stosowana w terapii, najczęściej nowotworów, oraz w diagnostyce
RADIOFOTOGRAFIA(15) — technika badania, która polega na robieniu zdjęć rentgenowskich, czyli na prześwietlaniu promieniami rentgenowskimi nieprzezroczystych obiektów
RADIOGALAKTYKA(14) — galaktyka wyróżniająca się silnym promieniowaniem radiowym
RADIOGRAFIA(11) — technika badania, która polega na robieniu zdjęć rentgenowskich, czyli na prześwietlaniu promieniami rentgenowskimi nieprzezroczystych obiektów
RADIOGRAM(9) — telegram przesłany za pośrednictwem fal radiowych, +1
RADIOINTERFEROMETR(18) — instrument astronomiczny do badania źródeł promieniowania radiowego, +1
RADIOKABINA(11) — pomieszczenie, w którym znajduje się apartura radiowa
RADIOKOMUNIKACJA(16) — telekomunikacja wykorzystująca sieci radiowe
RADIOLA(7) — aparat radiowy umieszczony w jednej skrzynce z magnetofonem, +1
RADIOLARIA(10) — przedstawiciel pierwotniaków wodnych, żyjących wyłącznie w planktonie mórz o pełnym zasoleniu
RADIOLATARNIA(13) — nieruchoma stacja radiolokacyjna
RADIOLOGIA(10) — dziedzina medycyny oraz samodzielna specjalizacja lekarska zajmująca się obrazowaniem ciała człowieka, z wykorzystaniem promieniowania rentgenowskiego, pola magnetycznego oraz ultradźwięków
RADIOLOKACYJNA STACJA WSTĘPNEGO POSZUKIWANIA(41) — wojskowa stacja radarowa przeznaczona do wykrywania, rozpoznawania, określania i przekazywania współrzędnych wyznaczonych celów powietrznych do artyleryjskich stacji radiolokacyjnych i stanowiska dowodzenia oddziału obrony przeciwlotniczej
RADIOODTWARZACZ(15) — przenośny sprzęt muzyczny, zasilany bateryjnie lub sieciowo, zawierający odtwarzacz kaset, tuner radiowy, wzmacniacz i głośniki
RADIOOFICER(11) — oficer, który obsługuje radiostację
RADIOORIENTACJA SPORTOWA(23) — wyścig na czas, w którym zawodnicy używają mapy do biegu na orientację, kompasu magnetycznego i anten kierunkowych służących do poszukiwania nadajników radiowych
RADIOWIEC(9) — specjalista, który zajmuje się obsługą radiostacji
RADIOWYSOKOŚCIOMIERZ(20) — rodzaj lotniczego przyrządu pokładowego, który wskazuje rzeczywistą wysokość lotu nad powierzchnią ziemi, +1
RADIOZNACZNIK(13) — substancja chemiczna zawierająca nuklidy promieniotwórcze, wykorzystywana do badania różnych zjawisk fizycznych i chemicznych, a przede wszystkim w diagnostyce medycznej
RADKOWIANIN(11) — mieszkaniec Radkowa, człowiek pochodzący z Radkowa - miasteczka na Dolnym Śląsku
RADKOWIANKA(11) — mieszkanka Radkowa, kobieta pochodząca z Radkowa - miasteczka na Dolnym Śląsku
RADKÓW(6) — miasto i siedziba gminy miejsko-wiejskiej Radków, w powiecie kłodzkim (województwo dolnośląskie), położone u podnóża Szczelińców na ziemi kłodzkiej
RADLAN(6) — jednostka kata płaskiego w układzie SI
RADŁO(5) — narzędzie rolnicze wynalezione ok. 4000 r. p.n.e. w epoce neolitu, służące do spulchniania gleby bez jej odwracania
RADŁOW(6) — turkolog rosyjski (1837-1918); badacz starożytności ludów ałtajskich i dialektów tureckich
RADYKALISTA(11) — człowiek o skrajnych, radykalnych poglądach
RADYKALIZM FILOZOFICZNY(22) — nurt w filozofii przełomu XVIII i XIX wieku wyrażający się w poglądach popierających asocjacjonizm w teorii poznania i utylitaryzm w działaniu
RADYKALNA PRAWICA(16) — prawica charakteryzująca się skrajnymi poglądami i metodami działania
RADYKALNOŚĆ(11) — cecha człowieka: całkowita konsekwencja w działaniu, myśleniu, +1
ROK SZKOLNY(10) — okres dziesięciomiesięcznej nauki w szkole
RODAMINA(8) — organiczny związek chemiczny z grupy trifenylometylowych barwników ksantenowych; stosowany do barwienia wełny, jedwabiu, papieru, a także do oznaczania jonów metali ciężkich w analizie chemicznej, w biologii wykorzystywany jako barwnik fluorescencyjny